Pirinç küresel vana, içerisinden geçmekte olan akışın kontrol edilebilmesi için, delikli ve döner kürenin kullanıldığı çeyrek dönüşlü kullanılması gereken vanalardandır. Kürenin deliği ile aynı hizada olduğu zaman vana kolu tarafından 90 derece döndürüldüğü zaman kapalı olduğu anlamına gelmektedir. Kol, açık olduğu zaman akış ile hızlanacak bir şekilde düzdür. Kapatıldığı zaman valf durumunun görsel olarak doğrulanması sağlanması açısından dik konumda olur.

Küresel vanalar, uzun ömürlü olmakla beraber yıllar boyu kullanılabilirler. Oldukça güvenilir ve uzun kullanım süresi olan bu vanalar oldukça güvenlidir. Bu nitelikler, küresel vanalar ile sıklıkla tercih edilmektedir. Kapatma ve kontrol uygulamaları esas alındığı zaman mükemmel bir seçim olduğunu fark edebilirsiniz.

Küresel Vana Standartları

Küresel vana standartları genel olarak 3 standart üzerinden tasarlanmıştır. Bunlar;

• EN 13547 – Endüstriyel Amacıyla Kullanılan Vanalar – Bakır Alaşımlı Küresel Vanalar
• EN 331-Bina Gaz Tesisatlarında Kullanılan, El ile Çalıştırılmakta olan Küresel Vanalar ve Dipten Yataklı Olan Konik Kapatmalı Vanalar
• EN 13828-Binalarda İçme Suyu Tesisatı Amacıyla – Elle Kumandalı Olarak – Bakır Alaşımlı ve Paslanmaz Çelik Küresel Vanalar

EN 13547 – Endüstriyel Amacıyla Kullanılan Vanalar – Bakır Alaşımlı Küresel Vanalar

Avrupa standartlarına uygun olarak üretilen bu ürünler;

• Flanşlı
• İnce boru (kapiler)
• Sıkma
• Vidalı
• Somun / rakorlu
• Gevşetme

Ağzına sahiptirler. Genel olarak kullanım bakımından bakır alaşımlı pirinç küresel vana olarak bilinir. Özel uygulama alanlarında kullanılan bu vana türleri, içme suyu için kullanılmaz. Örneğin gaz ile ilgili alanlarda kullanılmaktadır. Dolayısıyla ilgili olan düzenleyici kuruluşun onayının olması gerekebilmektedir.

• Anma ölçüleri ele alındığı zaman DN 6 ve DN300
• Anma çapları ise 6mm ve 110 mm arasında olması gerekir.

Aşağıdaki tabloda anma basıncı kısa gösteriliş aralığı gösterilmektedir;

EN 331-Bina Gaz Tesisatlarında Kullanılan, El ile Çalıştırılmakta olan Küresel Vanalar ve Dipten Yataklı Olan Konik Kapatmalı Vanalar

Bu ürüne baktığımızda yine Avrupa standardına tabidir. Çeşitleri ise;

• Dipten yataklı (kapalı)
• Küresel tipli
• Konik tapalı

Pirinç küresel vana, bina içi ya da dışında gömülü olmayan konut ve ticari binalar için olan birinci aile, ikinci aile ve üçüncü aile gazları kullanan belirli sıcaklığa kadar olan sıcaklık sınırlarına kadar çalışmaktadırlar.

Çalıştığı basınç aralıkları

Ayrıca -5 derece ya da -20 dereceden +60’a kadar sıcaklık sınırında çalışmaktadır.

Bunun yanı sıra doğrudan gömülü olmayan zemin altında olan vanalar için toprak ya da diğer farklı malzemeler ile doğrudan olarak temas etmediği manasına gelir. Pirinç küresel vana için bazı örnekler verelim. Örneğin mahfaza içinde korundukları şeklinde verilebilir. Dolayısıyla Avrupa standardı kapsamına giren bu vanalar için anma çapları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir (DN):

Üretim şekilleri

EN 13828-Binalarda İçme Suyu Tesisatı Amacıyla – Elle Kumandalı Olarak – Bakır Alaşımlı ve Paslanmaz Çelik Küresel Vanalar

Bu Avrupa standardına tabi olan ürünleri incelediğimizde bir takım bilgilerle karşılaşıyoruz. Pirinç küresel vana için binalarda kullanılmakta olan çalışma sıcaklığı 65 C’ye kadar olan içme suyu tesisat ölçüleri, arada bir 90 C’ye kadar ara ara gerçekleştirilmekte olan çalışma alanına 1 saat izin verilebilir. Bu standartta olan vana anma çapı DN 8 ile DN 100 olmalıdır. Ayrıca bakır alaşımlı küresel vanalardır.

Küresel vanaların genel olarak içlerinde var olan delikli ve döner küreden dolayı bu ismi almaktadır. Aynı zamanda da delikli küre üzerinde var olan vana dahilinde de işlemektedir. Vana kolunun akışla aynı hizada olması durumunda akış sağlanabilecektir. Kolun vanaya dik olması halinde ise sistem kapanacak ve akış halinin sonlanması durumu ortaya konulabilecektir.

Pirinç küresel vanalar da aynı tip işleyişe sahip olmakla beraber, kolay açılıp kapanmasından dolayı tercih edilmektedir. Sızdırmazlık özelliğinin yanı sıra basınç kaybının minimum düzeyde olması, kolay açılıp kapanması ve az yer kaplamasından dolayı da sık sık tercih edilmektedir. Pirinç gibi farklı metal türlerinde de imal edilebilmektedir.